Lezen vanaf papier geeft meer focus en beter tekstbegrip

Lezen van teksten op papier levert aantoonbare voordelen op. Dat blijkt uit onderzoek naar tekstbegrip en aandacht bij het lezen van lesmateriaal op papier en op scherm. Leerlingen halen meer uit gedrukte informatie.

Digitaal of vanaf papier lezen?

Onderzoeker Viktoria Loretto Holsey Foss keek naar de manier waarop leerlingen in het beroepsonderwijs teksten verwerken wanneer zij digitaal lezen of juist op papier lezen. Uit haar bevindingen komt naar voren dat het medium invloed heeft op de kwaliteit van het lezen. Leerlingen met een lagere leesvaardigheid scoorden minder goed op begrip wanneer zij een tekst op een scherm lazen. 

Meer rust en concentratie

Een mogelijke verklaring voor de verschillen ligt in de mentale belasting tijdens het lezen. Op een scherm zijn er vaak meer prikkels. Meldingen, pop-ups en de mogelijkheid om snel naar andere toepassingen te gaan kunnen de aandacht verstoren. Zelfs wanneer een leerling die afleiding probeert te negeren, vraagt de omgeving toch om voortdurende keuzes. Dat kost denkkracht die niet meer beschikbaar is voor het begrijpen van de tekst.

Bij lezen op papier speelt dat veel minder. Een gedrukte pagina biedt fysieke rust en een vast leesbeeld. De leerling ziet waar een tekst begint, hoe lang een passage is en waar belangrijke informatie op de pagina staat. Dat ruimtelijke overzicht helpt bij oriëntatie en onthouden. Papier functioneert daarmee niet alleen als informatiedrager, maar ook als hulpmiddel voor concentratie.

Beter lezen vanaf papier

Opvallend aan het onderzoek is dat het voordeel van papier niet alleen zichtbaar was in situaties met internet, meldingen of andere digitale prikkels. De onderzoekers hebben leerlingen namelijk ook digitaal laten lezen zonder internetverbinding. Daarmee viel een belangrijk deel van de externe afleiding weg. Toch bleven tekstbegrip en aandacht beter bij lezen op papier.

Volgens Foss kan dat samenhangen met aangeleerd gebruik van digitale apparaten. Veel mensen gebruiken een smartphone, tablet of laptop voor snel schakelen tussen taken. Scrollen, klikken en meerdere activiteiten tegelijk uitvoeren zijn normale gewoonten geworden. Daardoor roept een scherm al snel een andere houding op dan een gedrukt boek of geprinte tekst. Het apparaat nodigt minder uit tot langzame verwerking en meer tot vluchtig gedrag. Dat effect blijft bestaan, ook als de wifi uitstaat.

Waarde van print

Voor de grafimediabranche en uitgevers is dit onderzoek zeer relevant. Het laat opnieuw zien dat print een duidelijke functie behoudt, ook in het onderwijs. Zeker in (leer-) omgevingen waar aandacht en begrip centraal staan en focus en concentratie belangrijk zijn.

Bron: Love Paper en KVGO.